گرمسار

عراق در آستانه تجزيه

كارگردان: جيمز لانگ‌لي
سال توليد: 2005


 فيلم (عراق در آستان تجزيه) به كارگرداني جيمز لانگ در سه صحنه عراق پس از جنگ و تجزيه اين كشور از سوي احزاب و اقوام مختلف را به تصوير مي‌كشد. اين فيلم زندگي مردم عادي عراق و افكار، عقايد، آرزوها و دغدغه‌هاي فكري آنها را به زيبايي نمايش مي‌دهد.
در بخش اول فيلم، بيننده با زندگي محمد هيثم، مكانيك يازده ساله عراقي آشنا مي‌شود. محمد هيثم در منطقه شيخ عمر در بغداد زندگي مي‌كند. او كه پدر خود را در جنگ از دست داده است، محبت پدري را در قلب رييس خود مي‌جويد و براي به دست آوردن محبت او با اشتياق تن به كار مي‌دهد. در چشمان محمد مي‌توان به سادگي ياس و نااميدي وي از تبعات جنگ عراق را كه از سوي آمريكا آغاز شده است و همچنين اندوه بي‌پايان او از مناقشه بين شيعيان و سني‌هاي عراقي را مشاهده كرد. در اين بخش از فيلم گذشته ايده‌ال بغداد، خطرات زمان حال و آينده نامعلوم اين شهر به خوبي نمايان است.
در قسمت دوم فيلم بيننده با جنبش مذهبي - سياسي شيعيان به رهبري مقتدي صدر و گسترش آن در ناصريه و شهر مقدس نجف آشنا مي‌شود. در اين بخش از فيلم جيمز لانگ‌لي به عملكرد سياست‌هاي محلي عراق در راستاي فعاليت‌هاي صدر مي‌پردازد و نشان مي‌دهد كه وي چگونه با برپايي انتخابات طبق اصول مذهبي سعي در اجراي قوانين اسلامي دارد. در اين بخش مي‌بينيم همزمان با گسترش شورش و ناآرامي بين پيروان صدر كه از سوي آمريكا طراحي شده است، هرگونه اعتدال و ميانه‌روي از بين مي‌رود.
جيمز لانگ در بخش سوم فيلم به شورش كردهاي عراق و درخواست آنها براي كسب استقلال مي‌پردازد. بيننده از نگاه كارگران كوره آجرپزي و كساني كه در مزرعه اي واقع در اربيل زندگي مي‌كنند، با وقايع مذكور آشنا مي‌شود. مزرعه‌دار پير در اين صحنه درباره خانواده، ملت عراق و خداوند به تفكر و تفحص مي‌پردازد و پسر نوجوان اين مزرعه‌دار در حالي كه از گوسفندان مراقبت مي‌كند، آرزوي رفتن به مدرسه پزشكي را در سر مي‌پروراند . اين آرزو با خواسته مزرعه‌دار كه ميل دارد پسرش روحاني شود، در تضاد است.
در اين صحنه از فيلم، بيننده با عقايد مختلفي چون ناسيوناليسم، استقلال‌طلبي، سكولاريسم و عقايد مذهبي مواجه مي‌شود. در واقع اين بخش از فيلم سعي دارد ارتباط تنگاتنگ سياست و مذهب را به نمايش بگذارد.
با توجه به تحولات مهم و عمده‌اي كه در منطقه استراتژيك خاورميانه و كشورهايي نظير افغانستان و عراق به وقوع پيوسته است، صبعاً بستر مناسب براي توليد محصولات سمعي، بصري و مكتوب در اين خصوص، كاملاً مهيا است. اغلب سازندگان و توليدكنندگان فيلم و كتب مرتبط با موضوعات روز جهان به نوعي نسبت به پيشينه، وقايع جاري و احتمالاً تبعات و رخدادهاي آتي كشورهايي نظير عراق مطالعه و تعمّق دارند و بخوبي نسبت به نقش مسببّان و عاملان اين تحولات تحميلي واقفند. فيلم (عراق در آستانه تجزيه) اگر چه در سكانس‌هاي متفاوت علاوه بر دل‌زدگي و آسيب‌هاي فردي و اجتماعي سعي دارد بخش‌هايي از اين تبعات و ناهنجاري ها را به گردن عقايد مذهبي و چالش‌هاي سياسي رايج در آن كشورها بيندازد اما در عين حال سكانس‌هايي كه روياهاي يك جوان چوپان را به تصوير مي‌كشد حاكي است كه بانيان تحولات و جنگ‌هاي ويرانگر حادث شده در عراق صرفاً با هدف سياسي و در جهت منافع ضعف بر اين وقايع دامن زده‌اند و هيچگاه به حقوق فردی و اجتماعي مردم كشورهاي جنگ‌زده و سرنوشتي كه پس از جنگ در انتظار آنها است فكر نكرده‌اند. شعارهاي به ظاهر دلنشين سردمداران اروپايي و غربي يا وعده‌هاي مرتبط با حقوق بشر و دموكراسي مدتها است كه به يكي از حربه‌هاي متداول براي توجيه عملكرد غلط يا پوشانيدن تبعات وحشتناك اجتماعي و سياسي ظهور كرده در عراق مبدل شده است. تصويرسازي‌ها يا روايت‌هاي بصري هر يك از كشورهايي كه به نوعي قرباني سياست‌هاي جاه‌طلبانه و مخرب آمريكا و ايادي‌اش شده‌اند، براي تعميق بينش مخاطبين نسبت به ماهيت پليد غرب و سياست‌گزارانش ابزار مفيد و موثري هستند كه از يكسو واقعيات را منعكس مي‌كنند و از سوي ديگر نيز نشان مي‌دهند كه غرب و عناصر متحدش براي تحريف واقعيات تا چه حد از ابزار رسانه‌اي و تاثيرگذاري رواني استفاده مي‌كنند.

منبع: Iraq Infragments